ไอพีดี (IPD) ภัยร้ายในเด็ก

  • ไอพีดี (IPD) ภัยร้ายในเด็ก

  • ไอพีดี (IPD) ภัยร้ายในเด็ก

    รู้จักโรคไอพีดี

            IPD (Invasive Pneumococcal Disease) เป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรง ประกอบด้วยโรคสำคัญ 2 โรค ได้แก่ โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ และ โรคติดเชื้อในกระแสเลือด บางครั้งอาจรวมถึงโรคปอดบวม ที่มีการติดเชื้อในกระแสเลือดร่วมด้วย นอกจากนี้ เชื้อนิวโมคอคคัส ยังเป็นสาเหตุสำคัญของโรคหูชั้นกลางอักเสบ และ โรคไซนัสอักเสบอีกด้วย

            โรคติดเชื้อนิวโมคอคคัส พบได้บ่อยและมีโอกาสที่จะเกิดโรครุนแรงในผู้ป่วยเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และ ผู้ที่มีโรคประจำตัวบางอย่าง ซึ่งอาจถึงขั้นทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตหรือมีความพิการทางสมองได้ ในปัจจุบันเชื้อนิวโมคอคคัส มีการดื้อยาต้านจุลชีพ หรือยาปฏิชีวนะ ที่ในอดีตเคยใช้ได้ผลอย่างดีอย่างเพนนิซิลิน ทำให้การรักษาโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัส และ ไอพีดีมีความยากลำบากเพิ่มขึ้น

    อาการของผู้ป่วยไอพีดี
            อาการของผู้ป่วยไอพีดีแตกต่างกันตามประเภทของอวัยวะที่ติดเชื้อ และอายุของผู้ป่วย

    • โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ผู้ป่วยโรคเยื้อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส มีอาการไข้ ปวดศีรษะ ซึมลง และอาจมีอาการชักได้ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก
    • โรคติดเชื้อในกระแสเลือด ผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสเลือดจากเชื้อนิวโมคอคคัส มีอาการไข้สูง ซึมลง ความดันโลหิตต่ำ ผู้ป่วยเด็กอาจมีอาการชักจากไข้สูงได้
    • โรคปอดบวม ผู้ป่วยปอดบวมจากเชื้อนิวโมคอคคัส มีอาการไข้สูง ไอ และ เหนื่อยหอบ อาการของผู้ป่วยมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วมากกว่าผู้ป่วยปอดบวมจากเชื้อไวรัส นอกจากนี้ โรคปอดบวมจากเชื้อนิวโมคอคคัสอาจเกิดตามหลังการติดเชื้อไวรัสโดยเฉพาะไวรัสไข้หวัดใหญ่

    การวินิจฉัยไอพีดี

            การวินิจฉัยอาศัยอาการของผู้ป่วยและผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

    • การตรวจนับเม็ดเลือด อาจพบจำนวนเม็ดเลือดขาวเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ติดเชื้อในกระแสเลือด
    • การเพาะเชื้อในน้ำไขสันหลัง เลือด หรือ เสมหะ จะช่วยยืนยันว่าโรคเหล่านี้มีสาเหตุจากเชื้อนิวโมคอคคัสจริง

    การรักษาผู้ป่วยไอพีดี

            หลักการรักษาผู้ป่วยไอพีดีที่สำคัญ คือ การให้ยาต้านจุลชีพที่เหมาะสม การเลือกใช้ยาขึ้นกับโรคที่เป็น และโอกาสในการพบเชื้อที่ดื้อยา ในอดีตแพทย์มักเลือกใช้ยาต้านจุลชีพในกลุ่มเพนนิซิลีนในการรักษาผู้ป่วยไอพีดี แต่ปัญหาเชื้อนิวโมคอคคัสดื้อยา ทำให้การเลือกใช้ยาต้านจุลชีพต้องเปลี่ยนแปลงไปจากอดีต การเลือกใช้ยาต้านจุลชีพก่อนยืนยันว่าเป็นการติดเชื้อนิวโมคอคคัสควรครอบคลุมเชื้อที่เป็นสาเหตุของโรคติดเชื้อแต่ละโรค ซึ่งอาจเกิดจากเชื้ออื่น ๆ นอกเหนือไปจากเชื้อนิวโมคอคคัส เมื่อมีการยืนยันทางห้องปฏิบัติการว่ามีการติดเชื้อนิวโมคอคคัส อาจเปลี่ยนไปใช้ยาต้านจุลชีพที่เหมาะสมตามความไวของยาต่อเชื้อที่ตรวจพบ

    การป้องกันไอพีดี

            การป้องกันไอพีดีในเด็ก ทำได้โดย
    • หลีกเลี่ยงการนำเด็กเข้าไปในที่ชุมชนหรือสถานที่แออัดโดยไม่จำเป็น
    • สวมหน้ากากอนามัย การปิดปากและจมูก เวลาไอจาม
    • ล้างมือบ่อย ๆ ในผู้ป่วยที่มีอาการไข้หรือมีอาการหวัด อาจช่วยลดการแพร่กระจายของเชื้อนิวโมคอคคัส เช่นเดียวกับการป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสระบบทางเดินหายใจ
    • เสริมสร้างภูมิคุ้มกันอย่างเหมาะสม โดยสามารถปรึกษาแพทย์เพิ่มเติม